ریواس (Rheum) گیاهی است از تیره هفتبندان بومی آسیا (به احتمال سیبری یا هیمالیا) که از سده شانزدهم در اروپا کشت میشد. نوشتهها حاکی از آن است که ریواس پیش از میلاد مسیح در چین به عنوان دارو مصرف میشد.
گیاهی از تیره ی ترشک ها (هفت بندها) که حدود ۲۰ گونه از آن شناخته شده و همه متعلق به نواحی معتدله، خصوصا آسیای مرکزی و غربی هستند. گیاهی است پایا و دارای ساقه ی خزنده ی زیر زمینی و گل های نر و ماده که در انتهای ساقه مجتمع شوند از ساقه ی خزنده ی آن که به نام ریشه ی ریوند موسوم است و همچنین برگ های آن استفاده ی طبی دارد. گونه ی خوراکی این گیاه به نام “ریواس” موسوم است.
محل رشد
ریواس گیاهی است که بصورت طبیعی و دیمی رشد میکند و در مناطقی که گل لاله وجود دارد این گیاه نیز رشد میکند. بیشتر در مناطق کوهپایه و سردسیر رشد میکند و به آبیاری نیاز ندارد. فصل برداشت ریواس در بیشتر مناطق ایران فروردین ماه است.
مصرف دارویی
ریواس هم مصرف دارویی دارد و هم مصرف خوراکی به عنوان سبزی و هم هیزم است و هم خوراک دام. مصرف دارویی آن شربتی است که از ساقه ریواس در فصل اول رشد ان تهیه میشود.
غذاهای ایرانی
این گیاه در غذاهای ایرانی به صورت خام و پخته در سالاد و خورش کاربرد دارد، اما به دو صورت کلی همراه با کوفته ریزه و رب و پیاز و صورت دیگر همراه با گوشت قرمه و سبزی نعناع و جفری پخته میشود این خورشها ویژه نواحی جنوبی البرز از جمله تهران و قم است که این گیاه در دامنههای البرز به طور وحشی رشد میکند. (رجوع شود به کتاب آشپزی رزا). با ریواس خوشاب و شربت نیز درست میکنند.
ارزش غذایی
ریواس دارای برخی عناصر مانند پتاسیم – کلسیم است و از نظر ویتامینها نیز تا حدودی غنی است. دمبرگ ریواس که بخش قابل استفاده آن است دارای مقداری اسیدهای آلی مانند اسید مالیک است که برای رفع تشنگی و آسان کردن هضم غذا سودمند است. همچنین در طب سنتی ریواس برای دفع بعضی از باکتریهای مضر استفاده میشود.
فواید
– مقوي قلب و اعصاب است.
– با تحريك ترشح نمكهاي صفراوي از كبد، باعث تنظيم جذب چربي از روده ميشود.
– باعث كاهش خونريزي از معده و روده ميشود.
– به رفع اختلالات قاعدگي كمك ميكند.
– ورم ملتحمه چشم را كاهش ميدهد.
– به ترميم جراحات، زخمهاي چركي سطحي و سوختگيهاي پوستي كمك ميكند.
– مسرتبخش است و باعث رفع افسردگي ميشود.
– لوزالمعده را وادار به ترشح انسولين كرده و قند خون را كاهش ميدهد.
– كاهنده چربي و كلسترول خون است و از ايجاد لخته در رگها جلوگيري ميكند.
– مصرف مداوم آن باعث تصفيه خون و رفع جوش و دمل ميشود.
– كاهنده شهوت است.
– زخمهاي دهان را درمان ميكند.
– سرگيجه و وزوز گوش را كاهش ميدهد.
– فيبر و پتاسيم موجود در آن سوخت و ساز بدن را بالا ميبرد و باعث كاهش وزن ميشود.
– اسيد معده را متعادل ميكند.
– برطرف كننده استرس، ترس و وسواس است.
مضرات
– مصرف بیش از اندازه ریواس به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی اکسالیک اسید که برابر با ۴۶۰ میلی گرم در هر ۱۰۰ گرم میباشد باعث جلوگیری از جذب کلسیم و منیزیم توسط بدن میشود و باعث پوکی استخوان میشود.
– مقدار مجاز مصرف اکسالیک اسید در روز ۱۰ گرم برای بزرگسالان و ۳ تا۴ گرم برای کودکان میباشد؛ که این مقدار برابر است با چندین کیلوگرم ریواس، درنتیجه ریسک ابتلا به پوکی استخوان به دلیل مصرف ریواس بسیار کم میباشد. همچنین مصرف بیش از حد مجاز اکسالیک اسید موجود در ریواس باعث آسیب رساندن به دستگاه گوارش و کلیهها نیز میشود.
– این گیاه حاوی اگزالات می باشد پس در کسانی که سابقه ی سنگ های کلیوی (از نوع اگزالاته) دارند، منع مصرف دارد.
کاربردهای ریواس
جهت بهرهمندي از خواص ريواس حتما لازم نيست آن را بخوريد. ريواس علاوه بر اينكه بر ارگانهاي داخلي بدن تاثير ميگذارد كاربردهاي ويژه ديگري هم دارد؛ از جمله اينكه:
– جهت پاك كردن آثار سوختگي از ظروف، مقداري ريواس را همراه با آب در آنها بجوشانيد. اسيد موجود در ريواس چربيهاي سوخته و چسبيده به ته ظرف را پاك ميكند.
– برگهاي ريواس به دفع حشرات موزي كمك ميكنند.
– مصرف جوشانده ريشه ريواس روي موها باعث طلايي شدن موهاي قهوهاي رنگ ميشود. براي روشن شدن مو همچنين ميتوانيد ۵۰ گرم ريواس را در يك ليتر آب به مدت ۳۰ دقيقه بجوشانيد. سپس اين محلول را صاف كرده و و موها را چندبار با آن خيس كنيد.
– ترکیب ریواس با آبلیمو و مالیدن آن به صورت، باعث از بین رفتن جوش و لک می شود.
– جوشانده برگ های ریواس باعث تمییزی ظروف آلومینیومی می شود.
مصرف ریواس در بارداری
در دوران بارداری به دلیل اثر تحریک کنندگی اعمال رحمی و وجود ترکیبات آنتراکینون های موتاژن و ژنوتوکسیک منع مصرف دارد.
مصرف ریواس در شیردهی
به دلیل عبور ترکیبات آنتراکینون ها از شیر که ممکن است باعث اسهال در نوزاد شود و همچنین ورود به شیر ترکیبات امودین و آلوئه امودین که ژنوتوکسیک هستند، در این دوران مصرف آن ممنوع می باشد.
توجه:
برگ ریواس سمی است و باید از خوردن آن پرهیز کنید.
پست های مرتبط
برای نظر دادن اولین نفر باشید!
شما باید logged in تا بتوانید نظر خود را ارسال نمایید.